Ngày 10 tháng 6
năm 2026, đoàn đại biểu của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST)
– tổ chức nghiên cứu khoa học hàng đầu của Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa
Việt Nam – đã đến thăm Đại học Nghiên cứu Quốc gia MPEI. Chuyến thăm đánh dấu một
bước tiến quan trọng trong việc phát triển hợp tác khoa học và công nghệ giữa
Nga và Việt Nam, đồng thời tiếp nối những thỏa thuận đã đạt được tại Diễn đàn
Hiệu trưởng các trường đại học Nga – Việt lần thứ III, được tổ chức vào tháng 5
năm 2026 tại Hà Nội.
Đoàn đại biểu do
Giáo sư Trần Tuấn Anh, Phó Chủ tịch thứ nhất Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ
Việt Nam, dẫn đầu. Tham gia đoàn còn có Giáo sư Trần Đại Lâm, Viện trưởng Viện
Khoa học Vật liệu; Phó Giáo sư Đinh Văn Trung, Viện trưởng Viện Vật lý; Phó Giáo
sư Đỗ Văn Mạnh, Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ Năng lượng và Môi trường;
Lê Quỳnh Liên, Tổng Giám đốc Ban Đào tạo và Hợp tác Quốc tế; cùng các đại diện
của cộng đồng khoa học – công nghệ Việt Nam và Văn phòng Đại diện Khoa học và
Công nghệ của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam tại Liên bang Nga.
Phát biểu chào mừng
tại buổi gặp mặt, Hiệu trưởng Đại học Nghiên cứu Quốc gia MPEI, Nikolay
Rogalev, nhấn mạnh vai trò đặc biệt của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt
Nam trong việc thúc đẩy hợp tác khoa học giữa Nga và Việt Nam. Ông khẳng định
MPEI coi việc hợp tác với Viện là một trong những định hướng trọng tâm trong
chiến lược phát triển hoạt động khoa học quốc tế của trường.
Quan hệ hợp tác
giữa MPEI và Việt Nam đã kéo dài hơn bảy thập kỷ. Những sinh viên Việt Nam đầu
tiên nhập học tại trường vào năm 1953, và năm 1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến
thăm MPEI. Trong suốt quá trình hợp tác, trường đã đào tạo cho Việt Nam hơn 650
kỹ sư và chuyên gia, 120 tiến sĩ và 10 tiến sĩ khoa học. Nhiều cựu sinh viên của
MPEI sau này đã đảm nhiệm những vị trí quan trọng trong các lĩnh vực khoa học,
giáo dục và công nghiệp của Việt Nam.
Bài trình bày về
tiềm lực khoa học và công nghệ của trường do Phó Hiệu trưởng phụ trách Khoa học
và Đổi mới sáng tạo Ivan Komarov giới thiệu đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của
các đại biểu. Trong bài phát biểu, ông khẳng định MPEI sẵn sàng phát triển quan
hệ hợp tác lâu dài với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, thành lập
các nhóm nghiên cứu chung và triển khai các dự án trong những lĩnh vực khoa học
– công nghệ có nhiều triển vọng nhất.
Nội dung thảo luận
tập trung vào các hướng hợp tác như: năng lượng hydro cho các đảo và khu vực hẻo
lánh; tích hợp công nghệ hydro với các nguồn năng lượng tái tạo; hệ thống năng
lượng tự chủ; vật liệu mới; bảo đảm an toàn cho hạ tầng hydro; ứng dụng trí tuệ
nhân tạo trong giám sát các công trình năng lượng; cũng như công nghệ vũ trụ và
việc ứng dụng chúng trong lĩnh vực năng lượng.
Trong khuôn khổ
chương trình khoa học, các chuyên gia của MPEI đã giới thiệu những thành tựu
nghiên cứu nổi bật của trường. Phó Giáo sư Pyotr Shurkalov, Khoa Thủy điện và
Nguồn năng lượng tái tạo, trình bày về các tổ hợp năng lượng lai phục vụ cấp điện
tự chủ và triển vọng ứng dụng tại các khu vực xa xôi. Kỹ sư trưởng Natalia
Lebedeva, Khoa Bảo vệ rơle và Tự động hóa hệ thống điện, giới thiệu các giải
pháp về lưới điện thông minh và công nghệ bản sao số (digital twin). Phó Giáo
sư Vladimir Kindra, Khoa Công nghệ đổi mới cho các ngành công nghệ cao, trình
bày báo cáo về công nghệ hydro và công nghệ hạt nhân phục vụ phát triển năng lượng
các-bon thấp. Trưởng Khoa Nhà máy điện hạt nhân Marina Khvostova giới thiệu các
kết quả nghiên cứu về các khía cạnh nhiệt vật lý liên quan đến an toàn nhà máy
điện hạt nhân. Phó Giáo sư Artem Marchenkov, Khoa Công nghệ kim loại, giới thiệu
các công nghệ hiện đại về gia công vật liệu bằng chùm tia điện tử; trong khi
Artem Ryzhenkov, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu “Độ bền mài mòn”, trình bày về
việc phát triển các lớp phủ bảo vệ cho thiết bị năng lượng.
Các kết quả
nghiên cứu được giới thiệu đã nhận được sự quan tâm lớn từ phía các nhà khoa học
Việt Nam. Trong phần thảo luận, hai bên đã trao đổi về triển vọng thành lập các
nhóm nghiên cứu chung, thúc đẩy trao đổi học thuật giữa các nhà nghiên cứu và
nghiên cứu sinh, triển khai các đề tài nghiên cứu hợp tác cũng như đào tạo nguồn
nhân lực cho các ngành công nghệ cao.
Trong chương
trình tham quan cơ sở hạ tầng khoa học của trường, đoàn đã đến Trung tâm Năng lực
“Năng lượng phân tán và năng lượng tái tạo” thuộc Khoa Cơ học chất lỏng và Máy
thủy lực mang tên V.S. Kvyatkovsky. Bà Tatyana Shestopalova, Giám đốc Viện Thủy
điện và Nguồn năng lượng tái tạo, đã giới thiệu với đoàn những định hướng
nghiên cứu và phát triển chủ chốt của MPEI trong lĩnh vực thủy điện và phát điện
phân tán. Đặc biệt, bà nhấn mạnh các công nghệ và giải pháp kỹ thuật do trường
phát triển đã trải qua giai đoạn thử nghiệm và ứng dụng thực tiễn, đồng thời có
tiềm năng lớn để triển khai trong ngành năng lượng. Những thành tựu này đã thu
hút sự quan tâm sâu sắc của các chuyên gia Việt Nam cả về phương diện hợp tác
nghiên cứu lẫn khả năng ứng dụng thực tế.
Đoàn đại biểu
cũng được tham quan Trung tâm Sáng kiến Công nghệ Quốc gia “Công nghệ truyền tải
điện năng và hệ thống điện thông minh phân tán”, Khoa Nhà máy điện hạt nhân với
mô hình thử nghiệm dưới tới hạn uranium – nước độc đáo, cùng các cơ sở nghiên cứu
và đào tạo của Khoa Công nghệ kim loại.
Giáo sư Trần Tuấn
Anh nhận xét: “Nhiều công nghệ được giới thiệu hoàn toàn phù hợp với nhu cầu
phát triển hiện nay của Việt Nam và có tiềm năng lớn để triển khai các dự án
nghiên cứu chung cũng như ứng dụng trong thực tiễn.”
Trưởng đoàn cũng
đánh giá cao trình độ cơ sở hạ tầng nghiên cứu của MPEI và bày tỏ mong muốn mở
rộng hơn nữa sự hợp tác giữa các nhóm nghiên cứu của Viện Hàn lâm Khoa học và
Công nghệ Việt Nam và MPEI.
Hai bên đã xác
nhận kế hoạch ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Đại học Nghiên cứu Quốc gia
MPEI và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Văn kiện này sẽ tạo nền tảng
cho việc mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực khoa học, giáo dục và đổi mới sáng
tạo; triển khai các dự án nghiên cứu chung; tăng cường trao đổi học thuật; cũng
như tổ chức các hội nghị và sự kiện khoa học.
Đáng chú ý, quyết
định chuẩn bị ký kết thỏa thuận này đã được thống nhất trong chuyến công tác của
đoàn đại biểu MPEI tới Việt Nam vào tháng 5 năm 2026. Một ý nghĩa đặc biệt của
giai đoạn hợp tác mới là Giáo sư Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học
và Công nghệ Việt Nam, là cựu sinh viên của MPEI và cũng là Giáo sư Danh dự của
trường. Trong nhiều năm qua, ông đã tích cực đóng góp cho sự phát triển hợp tác
khoa học và giáo dục giữa Nga và Việt Nam.
Đại học Nghiên cứu
Quốc gia MPEI là một trong những trường đại học kỹ thuật hàng đầu của Nga và giữ
vai trò nòng cốt trong việc thúc đẩy hợp tác Nga – Việt trong lĩnh vực khoa học
và giáo dục. Trường hiện là đơn vị đứng đầu Đoàn Chủ tịch Liên minh các trường
đại học kỹ thuật Nga – Việt, quy tụ các trường đại học, tổ chức nghiên cứu và đối
tác công nghiệp hàng đầu của hai nước nhằm triển khai các dự án chung về đào tạo,
nghiên cứu và công nghệ.
Chuyến thăm của
đoàn đại biểu VAST được chuẩn bị bởi Ban Phát triển Chính sách Hội nhập của Đại
học Nghiên cứu Quốc gia MPEI và một lần nữa khẳng định mức độ tin cậy cao giữa
hai tổ chức, cũng như tiềm năng to lớn trong việc mở rộng hợp tác trong các
lĩnh vực năng lượng, công nghệ cao, vật liệu mới, trí tuệ nhân tạo và các
nghiên cứu khoa học tiên tiến.